Onderzoek

Energie of spanning: licht en het gevoel van veiligheid

Voelen we ons veiliger als het lichter is? Onderzoek van de TU Eindhoven laat zien dat het ook uitmaakt of iemand gespannen is of juist energiek.

GEPUBLICEERD
15 november 2026
LEESTIJD
3 min
BRONNEN
3, onderaan
Een ronde lichtinstallatie met witte stralen in een donkere koepel.
Beeld: Peejee.tv

Meer licht maakt een straat niet vanzelf prettiger om te lopen. Hoe veilig iemand zich voelt, hangt ook af van hoe die persoon zich op dat moment voelt.

Twee soorten opwinding

Onderzoekers maken onderscheid tussen twee vormen van opwinding (in het Engels: arousal). Bij energieke opwinding voel je je wakker en actief. Bij gespannen opwinding voel je je onrustig en op je hoede.

Richard Jedon onderzocht aan de Technische Universiteit Eindhoven hoe buitenverlichting samenhangt met alertheid, opwinding en angst bij voetgangers. Het proefschrift verscheen in januari 2026.

Wat de studies laten zien

In een van de studies werd de spanning van deelnemers beïnvloed met geluiden. Meer gespannen opwinding leidde tot een lager oordeel over de veiligheid van een plek.

In een kleine studie met verschillende soorten straatverlichting voelden deelnemers zich het veiligst bij gelijkmatige verlichting. Energieke en gespannen opwinding hingen daar in tegengestelde richting samen met het gevoel van veiligheid.

Wat dit betekent voor een ontwerp

Voor een installatie in een plint geeft dit nuttige vragen. Maakt het licht een plek rustiger of onrustiger? Is het licht gelijkmatig, of zijn er felle vlekken en donkere hoeken?

Deze studies gingen over straatverlichting, niet over beelden achter glas. Wat een installatie op een bepaalde plek doet, moet een pilot laten zien.

Bronnen

  1. Richard Jedon, Alertness, arousal and anxiety in the spotlight: Urban outdoor lighting for pedestrians’ attentiveness and sense of safety. Proefschrift, Technische Universiteit Eindhoven, januari 2026.
    research.tue.nl/en/publications/41dcf22a-91ac-48ae-8b02-3bf665568ca6
  2. Richard Jedon, Antal Haans, Pim Widdershoven en Yvonne de Kort, Is safety a state of mind? Exploring the impact of arousal on pedestrians’ safety appraisals and attentiveness. Journal of Environmental Psychology, 101, 2025, 102514.
    doi.org/10.1016/j.jenvp.2024.102514
  3. Richard Jedon, Antal Haans en Yvonne de Kort, Pedestrians’ alertness and perceived environmental safety under non-uniform urban lighting. Global Environmental Psychology, 3, 2025, e13019.
    doi.org/10.5964/gep.13019